Wczoraj Artur Berdarich pokazał mi kilka przedwojennych ciekawych fotografii z Bielska i Białej. Ciekawostki, które wymagają rozpoznania i zachowania. Poniżej jedna z fotografii wykonana na dworcu kolejowym w Bielsku:

Podpis na fotografii: Przejazd zwłok por. Żwirki przez Bielsko dnia 13 IX 1932 [Foto Tyras Biała Bielsko]

Dziś znalazłem kolejną cegłę do mojej kolekcji, tym razem R B - to chyba cegielnia Richard Borger.

i cytat:

Chodząc gdzieś zaniedbanymi ulicami i widząc odrapane domy, wybite szyby, brudne podwórka, zaraz chciałbym wszystko porządkować, naprawiać, malować. Chore otoczenie odczuwam jako chorobę własną, między mną a otoczeniem istnieje związek fizyczny.

Ryszard Kapuściński, Lapidarium II

A żeby było ciekawiej to 10 lat po bielskiej wybudowano kolejną prawie identyczną synagogę w Mysłowicach:

W nawiązaniu do najnowszego wpisu Grzegorza Olmy zamieszczam fotografie bliźniaczych synagog:

Szombathely dawniej (1880)

Bielsko dawniej (1881)

Szombathely dziś

Cegły z sygnaturami. Potykamy się czasami o stare cegły z remontowanych lub rozbieranych budynków czy murów. Od pewnego czasu je kolekcjonuję:

WZ = Wilhelm Zipser, cegielnia przy ul. Kazimierza Wielkiego w Białej od 1836 roku.

MB = Mateusz Bolek, cegielnia w Białej, okolice obecnych ulic Boruty-Spiechowicza, Towarowej od ok. 1861 roku.

HB = Hermann Borger, cegielnia w Białej, okolice obecnych ulic Boruty-Spiechowicza, Towarowej od ok. 1861 roku.

ER = Emanuel Rost, cegielnia w Białej, między ulicami Wyzwolenia, Legionów od 1870 roku

RR = Rudolf Rost, cegielnia w Białej, między ulicami Wyzwolenia, Legionów od 1870 roku

CK = Carl Korn [Karol Korn], cegielnia w Bielsku w kwartale zawartym między ul. Żeromskiego, Słowackiego i potokiem Starobielskim po 1870 r.

ps. jak ktoś znajdzie cegły w Bielsku-Białej z innymi sygnaturami to chętnie przyjmę :)

Dziś rano zmarła w wieku 85 lat śp. Marianna Nichtenhauser. Wszyscy, którzy ją znali mówi po prostu Marianka...

Marianka urodziła się w 1923 roku w Bielsku, jej tata Maurycy Nichtenhauser był oficerem wojskowym a mama Anna z domu Rosenzweig pochodziła z ortodoksyjnej rodziny. Rodzice chodzili do wielkiej liberalnej synagogi przy ul. 3 Maja, natomiast dziadek Nehemiasz Rosenzweig do ortodoksyjnej synagogi rabina Sterna przy rzece Białej ul.Nad Ścieżką. Gdy wybuchła wojna Marianka była w getcie w Białej, potem w getcie w Wadowicach oraz obozach koncentracyjnych, które przeżyła. Po wojnie mieszkała w Bielsku-Białej, ostatnich kilka lat w Cygańskim Lesie.

Marianka była dla mnie źródłem ogromej wiedzy o losach bielskich Żydów. W ostatnich latach niepełnosprawna ruchowo, za to gdy siadała w swoim pokoju na łóżku i zaczynała opowiadać pokazując liczne fotografie można było się przenieść w czasie do przedwojennego Bielska. Pamięć miała doskonałą i umysł jasny.

Dziękuję Marianko za wszystko co mogłem się dowiedzieć i poznać.

Pogrzeb odbędzie się na cmentarzu żydowskim w Bielsku-Białej przy ul.Cieszyńskiej 92, w piątek o godz. 10.00.

Zdjęcie klasowe Marianki na dziedzińcu Żydowskiej Szkoły Powszechnej w Bielsku-Białej przy ul.Krasińskiego 17

Marianka z krewnymi na ul. 3 Maja w Bielsku

Marianka w Białej w czasie wojny z opaską na rameiniu.